Overal personeelstekorten, toch vinden blinden zelden een baan: in Grave en Gassel hebben ze misschien een oplossing

Zelfs in tijden van personeelstekorten vinden blinden zelden werk: slechts 29 procent heeft een baan. Onnodig, merken ze bij twee speciale werkplekken in Grave en Gassel. ,,Er is veel onwetendheid.

Gelderlander: ”Frank Houtappels 12-01-24, 11:38

Pas toen zijn zoon een stageplek zocht, zag hij hoe groot het probleem was. ,,Ik schrok me wezenloos”, zegt Ronald Jansen, ondernemer uit Beuningen. Zijn zoon Roel (18) is blind als gevolg van een stofwisselingsziekte en volgt onderwijs bij Visio in Grave. Goeie school, zegt hij, maar zodra er een stageplek nodig is, kom je als blinde of slechtziende al snel in de dagbesteding terecht, tussen mensen met andere, vaak verstandelijke beperkingen. Ook als je tot meer in staat bent.

,,Soms kwam de werkgever zich al verontschuldigen. Als blinde zat Roel daar dan gewoon niet op z’n plek. Hij is blind, en door zijn ziekte loopt hij wat achter in zijn eigen ontwikkeling, maar dat maakt hem nog niet verstandelijk beperkt.”

En dit, merkte Jansen in gesprek met andere ouders, maken veel blinde en slechtziende kinderen mee. Sterker nog: ook veel blinde en slechtziende volwassenen hebben moeite om werk te vinden. ,,Want zoals Roel zijn er nog honderdduizend. En dat in deze tijd, waarin bijna overal personeelstekorten zijn. Voor mij was wel duidelijk: hier kunnen we over praten, maar we moeten nu vooral iets dóén.”

Laten zien wat wél mogelijk is

Slechts 29 procent van de slechtziende en blinde mensen in Nederland heeft een betaalde baan, volgens de Oogvereniging, patiënten- en belangenorganisatie voor alle mensen met een oogaandoening in Nederland. Veel minder dan het landelijke gemiddelde dus: 75,8 procent van de beroepsbevolking in Nederland heeft een baan.

De meeste blinden en slechtzienden zitten werkloos thuis of werken in een vorm van dagbesteding, omgerekend komt het neer op ruim 100.000 mensen. En die zijn vaak tot veel meer in staat, merkt ook Marie-José van Weegen van blindeninstelling Visio. ,,Vaak komt het door onwetendheid.”

Ah pap, zei hij, ik ga echt niet met jou werken. Maar langzaam begint hij er trots op te worden dat hij straks een eigen bedrijf heeft

Twee vrij nieuwe plannen in de omgeving moeten ervoor zorgen dat blinden en slechtzienden werkervaring kunnen opdoen, en dat blinden kunnen laten zien wat ze wél kunnen: de dorpshuiskamer met zeepmakerij Visit van Visio in Gassel, en Oog voor de Streek, een nieuwe winkel die wordt opgezet door Ronald en Roel Jansen.

Oog voor de Streek wordt een winkel met blinden en slechtzienden in de bediening en streekproducten in de schappen. Tweede Kamerlid Daan de Kort (VVD) en Roel Jansen zullen de winkel vrijdag 1 maart openen. Dan kun je er bier uit Grave en kaas van landwinkel de Diervoort kopen.

Brownies&downieS

Ronald Jansen hoopt dat Oog voor de Streek uitgroeit tot een concept dat blinden aan werk helpt, zoals Brownies&downieS dat op zestig plaatsen in Nederland voor mensen met andere beperkingen doet. Hij zoekt medewerkers voor in de winkel, maar ook voor de werkplaats en het beheer van de sociale media.

,,Zodat we kunnen kijken wat wél mogelijk is, in plaats van wat niet. Misschien kunnen ze in de horeca werken, of in een winkel. Of misschien wel helemaal niet, dat kan natuurlijk ook gewoon.”

Samenwerken met je vader? Zijn zoon vond het eerst maar vreemd, zegt Jansen. ,,Ah pap, zei hij, ik ga echt niet met jou werken. Maar langzaam begint hij er trots op te worden dat hij straks een eigen bedrijf heeft. Daar gaat het om, het gevoel dat je ertoe doet.”

Apparaat repareren

Dat merkt ook Bedirhan Iri (15) uit Nijmegen. Als leerling van Visio werkt hij in de zeepmakerij en dorpshuiskamer in Gassel, die een jaar geleden werd geopend en kortgeleden is geëvalueerd.

,,School is een plek die je kent, hier kom je klanten tegen, mensen die een vraag hebben of die je moet bedienen. Zo weet je hoe het is om te werken”, zegt hij. Op donderdag is er vaak een repaircafé. ,,Dan komen mensen met apparaten die wij dan proberen te repareren. Soms lukt dat, soms niet, dan is zo’n ding, nou ja, overleden.”

Laatst hebben we nog een koffiezetapparaat gerepareerd, zegt zijn medeleerling Denan Boekhoudt. ,,En een stofzuiger”, zegt Bedirhan. ,,Die maakte een vrij hard geluid.” ,,Het filter was niet meer goed”, zegt Denan.

Beschermd wereldje

Bij Visit in Gassel worden medewerkers aangemoedigd om mee te denken, zegt Marie-José van Weegen van Visio. Visit was haar droom, zegt ze. Afgelopen jaar zag ze wat het werk met leerlingen doet.

,,Je eigenwaarde groeit. Thijmen, bijvoorbeeld, staat al te popelen om zijn verhaal te doen als er mensen worden rondgeleid. Hij voelt ook: ik kan dit. En hij merkt: ik kan misschien toch een betaald bijbaantje doen.”

Anders dan school is dit geen omgeving die tot in detail voor blinden en slechtzienden is ingericht, zegt schoolleider Jeanine Petronilia. Natuurlijk zijn er bordjes in braille. ,,Maar ze moeten zelf meedenken over wat een handige indeling is voor de tafels, bijvoorbeeld.”

Maar de grootste meerwaarde is het contact met de samenleving, zegt Van Weegen. ,,School is toch een beschermd wereldje, waar het lastig is te ervaren wat bijvoorbeeld werkgevers of klanten nou precies willen.”